چگونه در دنیایی پر از استرس مثبتنگر باشیم؟
در دنیای امروز، استرس به بخشی جداییناپذیر از زندگی ما تبدیل شده است. فشارهای کاری، مسئولیتهای خانوادگی، نگرانیهای مالی و حجم بالای اطلاعات، ذهن انسان را دائماً در حالت هشدار نگه میدارند. اما نکتهی مهم این است که استرس همیشه دشمن ما نیست؛ آنچه زندگی ما را تحت تأثیر قرار میدهد، نوع برخورد ما با استرس است. اگر استرس بهدرستی مدیریت نشود، میتواند تمرکز، انگیزه و سلامت روان را کاهش دهد. با یادگیری نگرش مثبت و مدیریت صحیح، میتوان نهتنها بر استرس غلبه کرد، بلکه کارهای مهم و ضروری را نیز با تمرکز و آرامش انجام داد.
مثبتنگری و توانایی مدیریت استرس از جمله مهارتهای نرم (Soft Skills) به شمار میآیند؛ مهارتهایی که اگرچه فنی و تخصصی نیستند، اما نقش بسیار مهمی در موفقیت تحصیلی، شغلی و کیفیت زندگی فرد ایفا میکنند. افرادی که این مهارتها را در خود تقویت میکنند، قادرند فشارهای روانی را بهتر کنترل کرده، بر چالشها غلبه نمایند و با برنامهریزی مؤثر، به کارهای واجب و ضروری خود رسیدگی کنند. از این رو، پرداختن به راهکارهای تقویت نگرش مثبت و مدیریت استرس، ضرورتی انکارناپذیر در زندگی امروز محسوب میشود.
۱. استرس را بشناسیم، نه اینکه با آن بجنگیم
اولین قدم، پذیرش استرس است. تلاش برای حذف کامل استرس غیرواقعبینانه است. استرس در بسیاری از مواقع نشانهی اهمیت یک موضوع یا انگیزهی رشد است. وقتی بهجای انکار، علت استرس را شناسایی میکنیم، کنترل آن سادهتر میشود. از خود بپرسید:
«دقیقاً چه چیزی مرا مضطرب کرده و آیا این نگرانی قابل حل است؟»
۲. مثبتنگری؛ مهارتی آموختنی
مثبتنگری بهمعنای نادیده گرفتن مشکلات نیست، بلکه یعنی تمرکز بر راهحل بهجای غرق شدن در مشکل. افرادی که نگرش مثبت دارند، در شرایط سخت کمتر دچار ناامیدی میشوند و بهتر تصمیم میگیرند و معمولاً در شرایط سخت از خود میپرسند:
«الان چه کاری از دستم برمیآید؟»
تمرین هایی مانند تمرکز بر نقاط قوت، شکرگزاری روزانه حتی برای چیزهای کوچک، و پرهیز از مقایسهی خود با دیگران، تأثیر چشمگیری در تغییر زاویه دید و کاهش استرس دارد.
۳. اولویتبندی؛ کلید رسیدگی به کارهای واجب
یکی از بزرگترین عوامل استرس، انباشت کارهای انجامنشده است. نوشتن فهرست کارها و تقسیم آنها به سه دستهی «ضروری»، «مهم» و «قابلتعویق» به ذهن نظم میدهد. تمرکز بر انجام یک کار در هر زمان، بهرهوری را افزایش میدهد و احساس کنترل بر زندگی را تقویت میکند.
۴. مدیریت ذهن و بدن بهصورت همزمان
سلامت جسم و روان ارتباط مستقیم با یکدیگر دارند. ذهن آرام در بدن خسته دوام نمیآورد. خواب کافی، تغذیهی سالم و فعالیت بدنی حتی یک پیادهروی کوتاه نقش مهمی در کاهش استرس دارند. همچنین تمرینهایی مانند تنفس عمیق، مدیتیشن یا حتی چند دقیقه سکوت آگاهانه در روز، میتوانند ذهن را تازه کنند.
۵. گفتوگوی درونی خود را اصلاح کنیم
بسیاری از استرسها حاصل گفتوگوهای منفی درونی هستند: «نمیرسم»، «از پسش برنمیام»، «همه بهتر از مناند». جایگزین کردن این جملات با عباراتی واقعبینانه و حمایتی مثل «قدمبهقدم جلو میرم» یا «لازم نیست کامل باشم» تأثیر عمیقی بر آرامش روان دارد.
۶. کمک گرفتن نشانهی ضعف نیست
گاهی صحبت با یک دوست، مشاور یا فردی قابل اعتماد، بار ذهنی ما را سبک میکند. انسان موجودی اجتماعی است و قرار نیست همهچیز را بهتنهایی حل کند. درخواست کمک، نشانهی آگاهی و بلوغ فکری است.
جمعبندی
زندگی در دنیای پر از استرس امروز اجتنابناپذیر است، اما نحوهی برخورد ما با آن قابل تغییر است. با شناخت استرس، تقویت نگرش مثبت، برنامهریزی صحیح و توجه به سلامت جسم و روان، میتوان فشارهای روزمره را کنترل کرد و با آرامش بیشتری به کارهای واجب رسیدگی نمود. مثبتنگری یک مهارت اکتسابی است که با تمرین مداوم میتواند کیفیت زندگی را بهطور چشمگیری بهبود دهد.
منابع
گنجی، حمزه. روانشناسی عمومی، انتشارات ساوالان.
سارافینو، ادوارد. سلامت روان و استرس (ترجمه فارسی)، انتشارات رشد.
Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-being. Free Press.
Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. Springer Publishing.
American Psychological Association (APA). Stress Management Resources.
